Kostkarkę dobiera się w tej kolejności: rodzaj lodu, ilość lodu w najgorętszy dzień, wielkość zasobnika, miejsce montażu, sposób chłodzenia i woda. Cena i wygląd są na końcu listy. Kostkarki o za małej wydajności nie poprawi żaden dodatek, a za dużą zapłacisz dwa razy: przy zakupie i w rachunkach za prąd.
1. Zacznij od rodzaju lodu
Rodzaj lodu wynika z tego, co podajesz, a nie z tego, jaka kostkarka akurat jest w promocji. Każda kostkarka robi jeden rodzaj lodu, więc tej decyzji nie zmienisz po zakupie.
| Co podajesz | Jaki lód | Dlaczego |
|---|---|---|
| Drinki, whisky, napoje w restauracji | gourmet lub Square Gourmet | pełna, przejrzysta kostka wolno się topi i nie rozwadnia napoju |
| Dużo napojów: bankiety, catering, fast food | dice | szybko chłodzi, łatwo się sypie i dozuje |
| Napoje gazowane, smoothie, samoobsługa | nugget | drobny, miękki, pasuje do dystrybutorów |
| Ryby, ciasto, laboratorium, spa | płatkowy | otula produkt i chłodzi całą powierzchnią |
| Przetwórstwo ryb i mięsa | łuskowy | suchy, zimny, nie zbryla się |
Jeśli lokal potrzebuje dwóch rodzajów lodu, np. kostek do baru i płatków do ekspozycji owoców morza, potrzebujesz dwóch urządzeń. Lepiej przyznać to na etapie projektu niż kruszyć kostki w kuchni.
2. Policz lód na najgorętszy dzień, nie na średni
Producenci podają wydajność w kilogramach lodu na dobę. Ważne jest, w jakich warunkach. Karty katalogowe Scotsman podają ją zwykle przy 21 °C powietrza i 10 °C wody oraz przy 32 °C powietrza i 21 °C wody. Różnica jest duża:
| Model | 21 °C / 10 °C | 32 °C / 21 °C | Spadek |
|---|---|---|---|
| EXG 87 | 43 kg | 37 kg | −14% |
| EXS 87 | 44 kg | 30 kg | −32% |
| NXW 307 | 130 kg | 100 kg | −23% |
| MXF 327 | 123 kg | 90 kg | −27% |
Najwięcej lodu schodzi w lipcowy wieczór, a wtedy na zapleczu bywa ciepło. Dlatego dobieraj kostkarkę według kolumny 32 °C, jeśli urządzenie stanie w kuchni, za barem bez klimatyzacji albo w ogródku. Do policzonego zużycia dolicz około 20% zapasu.
Jak policzyć samo zużycie, opisujemy w artykule Ile lodu potrzebuje lokal. Na szybko możesz też użyć kreatora doboru kostkarki.
3. Zasobnik: ile lodu musi czekać pod ręką
Wydajność dobową łatwo przecenić. EXG 87 robi przy 21 °C około 43 kg lodu na dobę, czyli średnio niecałe 2 kg na godzinę. Jeśli w ciągu dwóch godzin wieczornego szczytu wydajesz 25 kg lodu, kostkarka dorobi w tym czasie około 3,5 kg. Reszta musi już leżeć w zasobniku.
Dlatego przy wyborze patrz na dwie liczby naraz:
- Wydajność na dobę musi pokryć całodzienne zużycie z zapasem.
- Pojemność zasobnika musi pokryć szczyt, bo w czasie szczytu kostkarka niewiele dorobi.
Kostkarki podblatowe mają zasobnik wbudowany: w EXG od 8 kg (EXG 47) do 72 kg (EXG 307). Kostkarki modułowe, np. NXW czy MXF, stawia się na osobnym pojemniku, więc wydajność i zapas dobierasz niezależnie. Które pojemniki pasują do której kostkarki, sprawdzisz w doborze pojemnika.
4. Miejsce montażu: wymiary, powietrze, odpływ
Zanim wybierzesz model, zmierz miejsce i sprawdź cztery rzeczy:
- Wymiary z zapasem. Wysokość pod ladą to najczęstsze ograniczenie. Dla porównania: EXG 87 i 107 mają 85 cm wysokości, EXG 47 i 67 mają 93 cm.
- Przepływ powietrza. Kostkarka chłodzona powietrzem oddaje ciepło przez skraplacz. Zabudowana bez wentylacji robi mniej lodu i szybciej się zużywa. Modele z wentylacją w pełni frontową, jak EXG, można zabudować pod ladą bez wolnego miejsca po bokach.
- Temperatura. Kostkarki Scotsman pracują zwykle przy 10–40 °C powietrza (część modeli do 43 °C) i 5–35 °C wody (część do 38 °C). Dokładny zakres podaje karta katalogowa modelu.
- Woda i odpływ. Potrzebny jest dopływ wody pitnej z zaworem, ciśnienie zwykle 1–5 bar, oraz odpływ do kanalizacji. Jeśli w pobliżu nie ma odpływu grawitacyjnego, wybierz model z pompą: EXG ma ją w standardzie, a system PWD w EXS według katalogu tłoczy wodę nawet na 15 m.
5. Chłodzenie powietrzem, wodą czy skraplacz zdalny
Kostkarka musi gdzieś oddać ciepło odebrane wodzie, z której robi lód. Są trzy sposoby:
| Powietrzem | Wodą | Skraplacz zdalny | |
|---|---|---|---|
| Gdzie trafia ciepło | do pomieszczenia | do odpływu, z wodą chłodzącą | na zewnątrz budynku |
| Kiedy się sprawdza | przewiewne, nieprzegrzane miejsce | ciasne, gorące zaplecze bez wentylacji | duże urządzenia, ciasne i ciche wnętrza |
| Na co uważać | nagrzewa pomieszczenie, potrzebuje powietrza | zużywa dużo więcej wody niż wersja powietrzna | wymaga instalacji i miejsca na zewnątrz |
W większości barów i restauracji wystarcza chłodzenie powietrzem. Wersje chłodzone wodą i ze skraplaczem zdalnym są dostępne tylko w części serii, np. MXG, NW i MF. Sprawdzamy to przy oględzinach miejsca.
6. Woda: twardość i filtr
Kamień to największy wróg kostkarki. Osadza się na parowniku i w obiegu wody, przez co kostkarka robi mniej lodu, a lód bywa mętny i mniejszy. Twardość wody decyduje o tym, jak często trzeba odkamieniać urządzenie:
| Twardość wody | Odkamienianie i dezynfekcja |
|---|---|
| miękka, do 8 °dH | co 6 miesięcy |
| średnia, 8–14 °dH | co 6 miesięcy |
| twarda, 14–21 °dH | co 4 miesiące |
| bardzo twarda, ponad 21 °dH | co 3 miesiące |
Twardość wody poda lokalne przedsiębiorstwo wodociągowe, a szybko sprawdzisz ją testem paskowym. Na dopływie montuje się filtr wody i wymienia go zwykle co 6 miesięcy. Więcej o obsłudze piszemy w artykule o czyszczeniu i odkamienianiu.
7. Koszty eksploatacji: prąd, woda, przeglądy
Karty katalogowe Scotsman podają zużycie energii i wody w warunkach 32 °C powietrza i 21 °C wody, czyli w gorszym scenariuszu. Dla EXG 87 to 8,0 kWh na dobę. Przy przykładowej cenie 1 zł za kWh daje to około 240 zł miesięcznie przy pracy bez przerwy w takich warunkach. W chłodniejszym pomieszczeniu i przy mniejszym zużyciu lodu będzie mniej, bo kostkarka zatrzymuje się, gdy zasobnik jest pełny.
Do prądu i wody doliczasz filtr wody, przeglądy z odkamienianiem, a w kostkarkach z systemem XSafe także coroczną wymianę lampy. Co robią poszczególne rozwiązania w kostkarce, pokazujemy na przekroju kostkarki Scotsman. Te koszty warto znać przed zakupem, bo za 5 lat będą ważniejsze niż różnica w cenie urządzenia.
Lista kontrolna przed zakupem
- Wiem, jaki rodzaj lodu jest mi potrzebny, i czy wystarczy jeden.
- Policzyłem zużycie na najgorętszy dzień i dodałem 20% zapasu.
- Porównuję wydajność przy 32 °C, jeśli kostkarka stanie w ciepłym miejscu.
- Zasobnik pokryje wieczorny szczyt.
- Zmierzyłem miejsce, łącznie z wysokością pod ladą i dostępem powietrza.
- Jest dopływ wody pitnej, zawór i odpływ albo wybieram model z pompą.
- Znam twardość wody i mam filtr na dopływie.
- Znam koszty prądu, wody i przeglądów, nie tylko cenę zakupu.
Pytania i odpowiedzi
Jaka kostkarka do lodu do małego baru?
Najczęściej kostkarka podblatowa z wbudowanym zasobnikiem i lodem gourmet, np. z serii EXG. Wybór modelu zależy od liczby drinków w najlepszy wieczór i wysokości miejsca pod ladą: EXG 47 i 67 mają 93 cm wysokości, EXG 87 i 107 mają 85 cm.
Kostkarka podblatowa czy modułowa?
Podblatowa ma zasobnik w środku i mieści się pod ladą, więc sprawdza się w barach i mniejszych restauracjach. Modułową stawia się na osobnym pojemniku, dzięki czemu wydajność i zapas lodu dobiera się niezależnie. Wybiera się ją do hoteli, dużych restauracji i zakładów.
Dlaczego kostkarka latem robi mniej lodu?
Bo im cieplejsze powietrze i woda, tym wolniej woda zamarza i tym trudniej oddać ciepło. Według kart katalogowych Scotsman przy 32 °C powietrza i 21 °C wody kostkarki robią od kilkunastu do ponad 30% mniej lodu niż przy 21 °C i 10 °C.
Czy kostkarka do lodu potrzebuje odpływu?
Tak, woda z topnienia i nadmiar wody z produkcji muszą trafić do kanalizacji. Jeśli nie ma odpływu grawitacyjnego, wybiera się model z pompą odpływu, np. EXG, albo EXS z systemem PWD.
